İslami kaynaklardan İstahri’de, Toquz Oğuz, Kırgız, Kimek, Oğuz ve Karluk Türkleriyle ilgili olarak, "onların dilleri birdir, her biri diğeri anlar" demektedir. Bu, Kaşgarlı Mahmud'un eserinde de teyit edilmektedir.
Dedem Korkut’un Dresden ve Vatikan nüshalarında bulunmayan tarihî, coğrafi, şahıs kadrosu ve olay örgüsünü içeren birçok unsurlar halen de Türkmenistan Bahşileri arasında efsane, masal, söylence ve nihayet destan şeklinde anlatılmaktadır. Korkut Ata efsanelerinin yaşaması olayın sadece Oğuzlarla sınırlı kalmadığını, Kıpçaklarda ve Karluklarda da bilindiğini kanıtlıyor. (F.Bayat)
Uygur hükümdarı gibi, Kara-hanlı hükümdarına verilen adlardan biri de Arslan· idi. Araplar Türk hükümdarına "yırtıcılar kralı" derdi.
Doğu Hunlarında, Kök Türklerde, Uygurlarda, Han ve bazen Kam, ırsi olarak mukaddes ve göğe mensup sayılırdı. Kök-Türk devrinden beri, Türk sanatındaki hükümdar tasviri, İç-Asya sanatının Bud resmine, tertip ve alametler bakımından, aşağı yukarı tetabuk eder. Fakat Kara-hanlı edebiyatında, hükümdar artık ne tarik-i dünya rahib (Dünya işleriyle uğraşan), ne de budlaşmış "idikut" kutsal’dır. Kutadgu-Bilig'deki Küntogdı İlik, kusurları olabileceğini ve öleceğini kabul eden, cemiyetin hayrı için adaletle çalışmağa gayret eyleyen, günahtan kaçınan ve faal bir Müslüman olmuştur.
“Yâ götürdüğün göğe yétüren görkli Tânrı! Yâ ördüğüni ulatmayan ulu Tânrı! Çok kimseler seni göğde ister, mǖminlerün könlindesen, sâdıklarun dilindesen. Allah Tânrı! (Ey kaldırdığını göğe ulaştıran görklü Tanrı! Ey yükselttiğini ulutmayan ulu Tanrı! Çok kimseler seni gökte arar, müminlerin gönlündesin, sadıkların kalbindesin. Allah Tanrı!” (A. B. Ercilasun )
İslam’ın kültür ve sanata getirdiği en önemli yenilik, dini binalardan, suret ve şekillerin silinmesiydi. İslam Allah'ı her türlü şekil ve tasavvurdan öte ve her şeyden arındırılmış bildiği için heykellere ve resimlere tapmayı putperestlik saymıştır.
13. yüzyılda Anadolu’da bazı din adamlarının Arapça ve Farsçayı bilmelerine rağmen imam ve vaizlerin bu dilleri bilmediklerini, Türkçeye ise hâkim olduklarını söylemektedir. O dönemde Anadolu’nun Müslüman Türk halkının büyük çoğunluğunun Arapça ve Farsçayı bilmezlerdi.
Türk’ün kendisine has geleneğin inançla birleşmesi, lisanda ve yaşayışta, özü ihmal etmeden, kendini yaşamasıdır.