Özbekistan Harezm Vilayetinden Türkiye’de Kütahya, Denizli ve Manisa’ya uzanan yolculuk...
Harezm Bölgesi Maneviyat Merkezi Başkanı Doç. Dr. Bekzad Abdirimov başkanlığında beş kişilik heyet Türkiye’de Harezm Türklerinin izini sürmeye devam ediyor.
Bekzat Abdirimov ve ekibi Anadolu’da özellikle Batı Anadolu’da yaşayan Horzum (Harezm) Türklerinin yaşadığı yerleri adım adım dolaşarak Özbekistan Harezm Vilayeti Türkleriyle Anadolu’da yaşayan Harezm (Horzum) Türkleri arasındaki bağları, kültürel benzerlikleri ve akrabalıkları ortaya çıkarmaya çalışıyor.
Bu amaçla 13,14,15 Haziran 2026 tarihlerinde Denizli, Kütahya ve Manisa sınırları içinde kalan Horzum (Harezm) yerleşim yerlerinde yaşayan insanlarla bire bir görüşerek kültürel bağların devam ettiğine tanık oldular.
15 Haziran 2026 tarihinde Harezmşah Türk devletinin komutanlarından Manisa Fatihi Saruhan Bey’in eserlerini yerinde inceleyen heyet Saruhan Beyin türbesine giderek çalışmalarının birinci bölümünü tamamladı. Bekzat bey ve ekibine çalışmalarından dolayı tebrik ederim.
...
Çoğunluğu Anadolu’da yaşayan Türk Milletinin Türk coğrafyalarıyla olan akrabalıkları, kardeşlikleri bilinen bir gerçektir. Bunlar arasında Özbekistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Uygur Türkleri ile Anadolu, Balkan, Kıbrıs, Afrika, Kafkas Türkleri akrabadır.
Anadolu’ya Türkistan’dan göç yoluyla gelen ilk Türklerin M.Ö 10 bin yıl öncesine kadar gidebilecek geçmişi bulunmaktadır. Günümüzde yapılan arkeolojik kazılar, kaya resimleri, mezar süslemeleri, dil yapılarından yola çıkarak Anadolu Türklüğünün geçmişinin en az 5 bin yıl öncesine kadar gerilere götürülmesi mümkündür.
Türklerin Türkistan’dan Anadolu, Mezopotamya, İran, Kafkaslar, Avrupa, Balkanlar üzerine göçleri 1500’lü yıllara kadar devam etmiştir. Ancak 1230 Yassıçemen Savaşından sonra göçler nispeten azalmış ve Yassıçemen Savaşının etkisiyle Moğolların önünden Anadolu’ya gelen Türkler Anadolu’yu ebedi yurt olarak kabul etmişlerdir.
Türkiye’deki Harezmliler( Horzum)
Türkiye'deki Harezmliler (Horzum) genellikle 13. yüzyılda Celâleddin Harezmşah'ın ordusuyla Anadolu'ya göç eden ve Türkiye Selçukluları ile Osmanlı döneminde asimile olup Anadolu halkı ile karışan tarihi Harezm Türklerinin soyundan gelenler ile günümüzde eğitim, ticaret ve çalışma amacıyla Özbekistan ve Türkmenistan'dan göç eden modern Harezmlilerden oluşur.
Anadolu Selçuklu Dönemi (Tarihi Harezmliler): 1230 Yassıçemen Savaşı sonrasında Anadolu'da kalan Harezmli asker ve beyler; Malatya, Harput, Ahlat ve Güneydoğu Anadolu gibi bölgelere yerleştirilmiştir. Zamanla Anadolu’da Kütahya Germiyan Beyliği, Manisa’da Saruhan Beyliği gibi beyliklerinin ve Osmanlı'nın kuruluş sürecinde yerel nüfusla entegre olmuşlardır.
Batı Anadolu’da Kütahya, Denizli ve Manisa'da yer alan Horzum (Harezm) köyleri, doğrudan 13. yüzyılda Anadolu'ya göç eden ve zamanla konar-göçer Yörük hayatını benimseyen Harezmli Türkmenlerin (Horzum Aşireti) bölgedeki en somut tarihi izleridir.
"Horzum" kelimesi etimolojik olarak "Harezm'den gelen / Harezmli" anlamına gelir. 1230 yılındaki Yassıçemen Savaşı'nın ardından Batı Anadolu'ya doğru ilerleyen bu Oğuz-Kıpçak kökenli askeri topluluklar, Osmanlı sancağı altındaki Menteşe, Saruhan ve Germiyan bölgelerine yayılmış; yerleşik hayata geçtikleri yerlere de kendi aşiret isimlerini vermişlerdir.
Horzum Aşireti, Osmanlı kaynaklarında Oğuzların Beydilli (Beğdili) boyuna ve bir kolu da Kıpçak cemaatlerine bağlanan büyük bir Yörük taifesidir.
Manisa (Saruhan Sancağı): Manisa'nın Alaşehir, Salihli ve Sarıgöl havalisinde Horzum aşiretine ait çok sayıda köy-mahalle günümüze kadar ulaşmıştır.
Günümüzde Manisa Alaşehir'deki Horzumkeserler, Horzumalayaka, Horzumsazdere, Horzumembelli ve Horzum Kurudere gibi mahalle halkının Horzum oymağının yerleşik hayata geçmesiyle kurulduğu bilinmektedir.
Denizli ve Kütahya Bölgesi: Osmanlı'nın iskan politikaları gereği hayvancılıkla uğraşan bu topluluklar, Kütahya (Germiyan eyaleti sınırları) ve Denizli'nin Tavas, Çivril gibi yüksek yaylalarında konuşlanmıştır. 17. ve 18. yüzyıldaki zorunlu iskan (yerleşik hayata geçirme) emirleriyle, bu Yörükler yazın çıktıkları yaylaları kalıcı köy yerleşimlerine dönüştürmüşlerdir.
Günümüz Göçmenleri: Günümüzde Özbekistan ve Türkmenistan sınırları içinde kalan Harezm bölgesinden, Türkiye'ye çeşitli sebeplerle göç eden Özbek ve Türkmen toplulukları bulunmaktadır. Bu modern Harezmliler, genellikle İstanbul gibi büyükşehirlerde ticaret, tekstil ve halı dokuma gibi geleneksel zanaatlarla uğraşmaktadırlar.
